Een Leven Ver van de Moderne Wereld
Seu Gonçalo en Francisca Helena maken bewuste keuzes die de meeste mensen niet zouden durven overwegen. Op de top van de Itapipoca-berg, diep in het binnenland van Ceará, heeft dit gezin al meer dan een halve eeuw een bestaan opgebouwd dat volledig losstaat van stedelijke centra.
Hun woning is geen gewoon huis. Het is volledig opgetrokken uit aangestampte klei, een bouwmethode die generaties overstijgt. Deze constructie staat hoger dan de omliggende gemeenschappen en weerspiegelt een levensstijl die voor duizenden plattelandsgezinnen in noordoost-Brazilië de dagelijkse realiteit vormt.
De Uitdagingen van een Traditionele Constructie
Wie goed kijkt, ziet de scheuren in de muren die het verhaal vertellen van vijf decennia. De tijd en de krachtige winden die kenmerkend zijn voor bergachtig gebied hebben hun sporen achtergelaten op de structuur.
De 66-jarige bewoner vertelt dat hevige windvlagen het gebouw soms doen schudden. Toch blijft hij bij zijn overtuiging dat lemen huizen de veiligste optie zijn. Zijn 49-jarige vrouw Francisca Helena deelt deze mening over de stevigheid van traditionele bouwmethoden.
Het paar heeft twee kinderen en twee kleinkinderen opgevoed die regelmatig terugkeren naar het landgoed. Hun dagelijks leven draait om het verzorgen van fruitbomen zoals mango’s, citroenen, acerola’s, guaves en zuurzakken, naast het houden van kippen, eenden en vissen in tijdelijke vijvers.
Eeuwenoude Bouwtechniek Toont Tekenen van Veroudering
Adobe-huizen blijven een vast onderdeel van het binnenlandse landschap en het leven van de sertanejo. Deze woningvorm is gebruikelijk in landelijke gebieden van het noordoosten. De bouwtechniek gebruikt houten staven die horizontaal en verticaal in de grond zijn gevlochten en vervolgens gevuld met klei.
De lemen muren fungeren als natuurlijke isolatie en reguleren de binnentemperatuur zonder elektriciteit.
Het familiehuis is volledig gebouwd volgens deze voorouderlijke methode. Onlangs heeft Seu Gonçalo een kleine verbouwing uitgevoerd om de keuken te vergroten, die hij te klein vond. Hij legde een deel van de constructie plat om ruimte te creëren voor een grotere keuken, waarbij hij zijn empirische kennis van dit type gebouwen demonstreerde.
Ondanks de duurzaamheid vertoont de woning duidelijke tekenen van ouderdom. De bewoner erkent dat renovatie noodzakelijk is, vooral aan de buitenkant, maar gezondheidsproblemen hebben het werk stilgelegd. Hij herstelt van rug- en knieklachten en wacht op goedkeuring voor sociale ondersteuning.
Landbouw en Vee als Levensonderhoud
De familie houdt zich bezig met gediversificeerde fruitproductie. Op het landgoed groeien citroenbomen, acerola’s, mango’s, guaves, bananen en zuurzakken die samen een productieve boomgaard vormen. Volgens Seu Gonçalo dragen de citroenbomen het hele jaar door vruchten, zowel in de winter als in de zomer. Ook de acerola’s leveren overvloedige oogsten, met verschillende bomen vol vruchten.
Francisca Helena maakt ambachtelijke zoetigheden van deze producten die verkocht worden in de regio. Ze produceert papajajam voor 15 real, dulce de leche voor 18 real en kokoskaramel voor 3 real per stuk. De producten worden voornamelijk op bestelling verkocht en vormen een aanvullende inkomstenbron voor het gezin.
Visteelt is een andere belangrijke activiteit. De familie kweekt tilapia’s in een in de grond gegraven bassin dat ook gebruikt wordt om water voor plantenirrigatie op te slaan. Het systeem gebruikt regenwater en water uit bronnen die ongeveer een kilometer van de woning liggen.
Beperkte Bereikbaarheid en Ontbrekende Basisvoorzieningen
De geografische isolatie vormt een van de grootste uitdagingen voor het gezin. De boerderij ligt op een bergtop, hoger dan naburige gemeenschappen, en is alleen bereikbaar via een steil pad. Volgens de bewoners kun je er alleen komen met een motorfiets of te voet. Auto’s kunnen het pad alleen berijden als het niet regent.
Sanitaire voorzieningen op het platteland volgen gebruikelijke praktijken: water wordt opgeslagen in artesische putten, regenwaterreservoirs en meren. In het geval van dit gezin komt water van een verafgelegen bron via een tijdelijke pijp. Ze gebruiken met plastic gevoerde reservoirs voor wateropslag.
Het gezin heeft geen permanente toegang tot openbare diensten. Francisca Helena onthulde dat ze geen mobiele telefoon heeft en dat haar Bolsa Família-uitkering geblokkeerd was, waardoor ze meerdere keren naar het gemeentelijke CRAS (Sociaal Bijstandscentrum) moest reizen om de situatie op te lossen.
Ze meldde dat ze vijf keer naar het bureau ging zonder succes bij het heractiveren van de uitkering, die essentieel is als aanvulling op het gezinsinkomen.
Dringende Behoefte aan Renovatie en Nieuwe Materialen
Een van de voornaamste uitdagingen waarmee ze momenteel geconfronteerd worden, is de slijtage van plastic zeildoeken die gebruikt worden voor wateropslagreservoirs. Seu Gonçalo legt uit dat hij een groot uitgegraven reservoir heeft van ongeveer 8 bij 26 meter dat een nieuwe bedekking nodig heeft om goed te functioneren.
Het meest duurzame zeil kost ongeveer 38 real per meter, terwijl een dunnere variant 24 real per meter kost. Om het hele reservoir te bedekken zou ongeveer 50 meter materiaal nodig zijn, wat neerkomt op een investering van meer dan 1200 real. Het gezin gebruikte dunner zeil, maar dat ging slechts twee jaar mee en is nu volledig versleten.
De bewoner ontvangt hulp voor gezondheidsproblemen gerelateerd aan zijn wervelkolom, maar dit bedrag is onvoldoende om alle noodzakelijke renovaties uit te voeren.
Hij wacht ook op goedkeuring voor uitkeringen gerelateerd aan zijn knieproblemen. De verkoop van vruchtenpulp en ambachtelijke snoepjes helpt, maar is onvoldoende voor grote investeringen in het pand.
Ondanks Moeilijkheden Benadrukt Seu Gonçalo de Levenskwaliteit
De isolatie biedt een gevoel van vrede. Hij beschrijft het dagelijks leven als stil, rustig en sereen, ideaal voor degenen die op zoek zijn naar kalmte en stilte. Het gezin vindt het bergklimaat uitstekend, en na regen wordt de vegetatie weelderig.
Zijn kleindochter Maria Vitória, die in Picos woont en vakanties doorbrengt bij haar grootouders, bevestigt dat ze het heerlijk vindt om in dit huis te zijn. De houtoven wordt nog steeds regelmatig gebruikt, hoewel het gezin een gaskachel heeft. Francisca Helena beweert dat hout voedsel sneller kookt dan gas.
Het gezin kweekt zelfs zijn eigen luffa-sponzen die gebruikt worden voor het afwassen, waardoor aankoop van industriële sponzen overbodig is. Deze gedeeltelijke zelfvoorziening in voedsel en basisproducten wordt gewaardeerd door de bewoners, die de overvloed aan fruit het hele jaar door benadrukken.
Naaste familieleden, zoals Gonçalo’s moeder, zussen en zoon, wonen in de buurt en vormen een kleine familiegemeenschap. Sinds 2009, toen ze na 18 jaar in de stad Picos te hebben gewoond terugkeerden naar de bergen, handhaven ze deze traditionele levensstijl die weerstand biedt aan stedelijke veranderingen.
Een Keuze Die Vragen Oproept
Wat vind je van gezinnen die ervoor kiezen om geïsoleerd te leven in landelijke gebieden? Zouden overheidsprogramma’s prioriteit moeten geven aan structurele verbetering van deze traditionele woningen of juist migratie naar steden moeten aanmoedigen? Deel je mening in de reacties.
